volg Typisch Frans

woensdag 7 december 2016

n'en rajoute pas !

je moet niet overdrijven
('voeg niet nog meer toe')


Het plaatje komt van een bewustwordingscampagne in de Elzas nadat bleek dat er in die Franse streek veel te veel zout werd geconsumeerd. Gooi er niet te veel van in je eten, was het devies en inderdaad, als je overdrijft en te veel zout aan je eten toevoegt, dan wordt het vanzelf oneetbaar.
Iemand moet op een gegeven moment weten wanneer hij beter zijn mond kan houden. Je kunt ook overdrijven namelijk en daar word je niet geloofwaardiger door...

volgende keer
Nu we toch kwistig met zout aan het strooien zijn: hoe zeg je in het Frans dat je zout in de wonde strooit? Ik waarschuw alvast... het wordt bloederig!

dinsdag 6 december 2016

avoir le coeur sur la main

het hart op de juiste plaats hebben, genereus zijn
('het hart op de hand hebben')

Mij heeft de goedheiligman zoals altijd overgeslagen, maar ik hoop dat hij voor de meeste lezers gul is geweest. Hoewel de hand natuurlijk niet de juiste plaats is voor het hart, kun je niet anders zeggen dan dat je je kwetsbaar en genereus opstelt als je je hart zo open en bloot aan een ander aanbiedt. Als je dus van iemand zegt dat hij a le coeur sur la main dan is die persoon niet alleen genereus in woord, maar eerst en vooral ook in zijn daden. En dan heeft hij dus toch het hart op de juiste plaats.

volgende keer
Hoe zeg je in het Frans dat iemand niet moet overdrijven?

maandag 5 december 2016

tant qu'on y est

dat kan er ook nog wel bij (als we toch bezig zijn...)
('zolang we er zijn')

Arme, oude Sint. Nu zijn Pieten zo onder discussie staan, neemt hij zelf de zware taak op zich om de pakjes te versjouwen... En dat valt natuurlijk niet mee als het om een mandvol woordenboeken (dicos) gaat. Nou ja, het had nog erger gekund. 'Waarom geen aambeelden, verzucht hij, nu we toch bezig zijn?'...

volgende keer
hopen we allemaal dat Sinterklaas weer erg gul is geweest...

zondag 4 december 2016

hoe vertaal je 'leren' in het Frans?

apprendre, enseigner, étudier, faire connaissance avec, faire ses devoirs, réviser

Net als in het Nederlands kan het werkwoord 'leren' zowel betekenen 'kennis opdoen' als 'kennis overdragen' en daarvoor kun je in de meeste gevallen het werkwoord apprendre gebruiken, maar niet altijd : j'apprends le français à l'école ('ik leer Frans op school'), il m'a appris à jouer aux échecs ('hij heeft mij leren schaken'). Als je met 'leren' 'onderwijzen' bedoelt, kun je ook het werkwoord enseigner gebruiken: je vous enseigne la langue française ('ik leer jullie de Franse taal'). Het Nederlandse werkwoord 'leren' kan ook gebruikt worden voor 'huiswerk maken' en 'goed zijn op school'. In die gevallen is het werkwoord apprendre vaak minder geschikt. Je moet bij apprendre eigenlijk ook altijd aangeven wàt je leert. Als je wilt zeggen: 'Ik moet nog leren voor school', zeg je in het Frans Je dois encore faire mes devoirs of Je dois encore réviser. Een goede Franse leerling beseft namelijk dat hij of zij niet pas vlak voor een toets moet beginnen met leren, maar dat hij datgene wat al eerder geleerd is, nog eens moet herhalen. Als er een grotere intellectuele inspanning vereist is, kan ook het werkwoord étudier gebruikt worden, liefst ook met een lijdend voorwerp erbij, want étudier betekent vooral 'bestuderen' : il étudie le problème des immigrés ('hij bestudeert het migrantenvraagstuk') maar il fait des études d'histoire ('hij studeert geschiedenis'). Als wij zeggen 'zij kan goed leren', zeg je in het Frans elle est bonne élève ('zij is goede leerling') en als we iemand of iets 'leren kennen', gebruik je daarvoor faire connaissance avec ('kennis maken met'). Zo te zien, hebben we toch nog wat te leren... 

volgende keer:
Hoe zeg je in het Frans 'dat kan er ook nog wel bij!' ?


zaterdag 3 december 2016

apprendre par coeur

uit het hoofd leren
('door het hart leren')

De Fransen leren iets niet uit het hoofd, maar  - net als de Engelsen - door het hart. En dan moet je dus geen hartproblemen hebben, zoals de rechterfiguur op het plaatje...
Maar waarom uit het hart? Dat klinkt onlogisch, aangezien onze hersenen zich toch echt in ons hoofd bevinden. Maar het inzicht dat geheugen en hersenen iets met elkaar te maken hebben, begon pas in de negentiende eeuw gemeengoed te worden. Vanaf de Middeleeuwen - de tijd waaruit de uitdrukking van vandaag dateert - werd het hart gezien als het orgaan dat verantwoordelijk was voor intelligentie, gevoelens en het geheugen. Immers, waarom gaat het hart sneller kloppen als we ons voor een hersenbrekende of emotionerende taak gesteld zien?
En ook Aristoteles noemde het hart al 'de zetel van het verstand'.

de volgende keer
bekijken we hoe we het woord 'leren' in het Frans kunnen vertalen. 

vrijdag 2 december 2016

un chaud lapin

een geile bok
('een warm konijn')


'Ik vrees dat er sprake is van een klein interpretatiefoutje' spreekt het konijn in de pan verschrikt uit. 'Warm' moet hier inderdaad niet letterlijk worden genomen, maar meer zoals hot in het Engels. 
De uiterst snelle vermenigvuldiging van het konijn is spreekwoordelijk. We zeggen niet voor niets 'zich voortplanten als konijnen', dat is werkelijk 'bij de konijnen af'. Dat is ook de Fransen opgevallen. 
Overigens schijnt het meer te maken te hebben met de korte zwangerschap van het vrouwelijke konijn (slechts 31 dagen) en het feit dat zij na slechts een etmaal al weer 12 jonge konijntjes kan dragen, dan aan het libido van de dieren, maar kennelijk spreekt het tot de verbeelding van Franse mannen die zich moeilijk kunnen inhouden. En zo spreekt men in het Frans dus niet van een 'geile bok', maar van een 'warm konijn'.

volgende keer
gaan we 'uit het hoofd' leren...

donderdag 1 december 2016

être mal barré

in de penarie zitten, er slecht aan toe zijn
('slecht gestuurd zijn')


Dit 'gevaar' hebben de Fransen inmiddels afgewend, want Sarkozy is sinds vorige week uit de race voor het presidentschap in 2017. Laat ik vooropstellen dat dit blog geen stemadvies wil uitbrengen, maar gewoon constateert hoe er - ook op politiek gebied - met de Franse taal gespeeld wordt. De makers van deze persiflage op een Marlborough reclame wilden kiezers  (aan de aansteker te zien bij zijn eerdere verkiezing tien jaar geleden) kennelijk waarschuwen voor de gevolgen van een stem voor Sarkozy, door te zeggen 'In de penarie zitten we allemaal een beetje...'. Op het pakje zelf staat de waarschuwing Attention, cet homme pue ('Pas op, deze man stinkt') en de waarschuwing onderaan het affiche luidt Voter peut nuire à votre entourage ('Stemmen kan (mensen in) uw omgeving schaden'). Maar waarom ben je eigenlijk mal barré ? Barré kan verschillende dingen betekenen: 'doorgestreept' of 'versperd' bijvoorbeeld. Maar in deze uitdrukking heeft het te maken met de betekenis 'roer, stuur' van het woord la barre. Als een schip slecht gestuurd wordt, stevent het af op de klippen. Zoiets kan natuurlijk niet goed aflopen...

volgende keer
Wij kunnen iemand een 'geile bok' noemen. Heeft in het Frans hetzelfde dier deze reputatie of is het misschien een ander dier?