volg Typisch Frans

woensdag 24 augustus 2016

avoir quelqu'un dans sa peau

helemaal bezeten van iemand zijn, smoorverliefd op iemand zijn
('iemand in zijn huid hebben')


Deze man moet wel helemaal bezeten zijn van zijn geliefde. Arme Brenda! Al lijkt deze foto meteen ook een mooie verklaring voor het ontstaan van de uitdrukking, tatoeage heeft er feitelijk niets mee te maken. De uitdrukking is in de negentiende eeuw ontstaan uit twee 'voorgangers', te weten être soûl de la peau de quelqu'un (lett. 'dronken zijn naar de huid van iemand') en donner envie de sa peau à quelqu'un (lett. 'iemand naar je huid doen verlangen'). Nu maar hopen dat het goed blijft tussen Brenda en haar vriend. Anders kan hij haar rug op...

volgende keer
Als een Fransman zich opvreet van ongerustheid, is hij tot bijzondere dingen in staat...

dinsdag 23 augustus 2016

à bâtons rompus

van de hak op de tak
('met gebroken stokken')


We bespraken de uitdrukking 'van de hak op de tak springen' al eens eerder en vertaalden dat toen met passer du coq à l'âne ('van de haan op de ezel overgaan'), waarbij dus vooral op de inhoud gelet wordt: met het grootste gemak spring je van het ene onderwerp naar het andere, zoals een vogeltje van tak naar tak kan springen. Bij de gebroken stokken denk je misschien eerder aan onafgemaakte zinnen, die op onlogische wijze weer verbonden worden met nieuwe onvolledige zinnen. Als je trouwens à bâtons rompus googlet, moet je niet verbaasd zijn ineens een heleboel foto's van parketvloeren aan te treffen, want de uitdrukking heeft ook een meer letterlijke betekenis, nl. '(parketvloer) in keperverband'. Zo zie je maar weer eens hoe belangrijk de context is...

volgende keer
Wat is er aan de hand als je iemand 'in je huid hebt'?


maandag 22 augustus 2016

faire une montagne d'une taupinière

van een  mug een olifant maken
('een berg van een molshoop maken')

Als iets schromelijk overdreven wordt, kan er in het Frans ook een olifant gemaakt worden, al is het uitgangspunt dan geen mug (un moustique) maar een vlieg (une mouche): faire d'une mouche un éléphant. Gebruikelijker is echter de transformatie van een onbeduidende molshoop tot een fiere berg. Eerder zagen we trouwens al dat je in het Frans iets ook heel erg kon opblazen door er een hele kaas van te maken (en faire tout un fromage) Kennelijk is zo'n kaas in tegenstelling tot een olifant of een berg zo overweldigend dat het uitgangspunt gewoon achterwege gelaten kan worden...

volgende keer
We bespraken al eens de uitdrukking passer du coq à l'âne voor ons 'van de hak op de tak springen', maar er is nog een andere manier om dat uit te drukken.

zondag 21 augustus 2016

hoe vertaal je 'horen' in het Frans?

entendre, entendre dire, entendre parler, apprendre, faire partie de, appartenir à, convenir, avoir/donner de ses nouvelles

Als het echt gaat om het letterlijk horen van geluiden, dan gebruik je entendre: j'ai entendu la sonnette ('ik hoorde de bel'), maar zodra het 'nieuws vernemen' betekent, moet je je toevlucht nemen tot apprendre (als de bron bekend is: j'ai appris que vous organisez un cours d'été, 'ik heb gehoord dat u een zomercursus verzorgt') of entendre dire als de bron minder betrouwbaar is: j'ai entendu dire que la qualité est mauvaise, 'ik heb gehoord (horen zeggen) dat de kwaliteit slecht is'. Als je nog nooit ergens van hebt gehoord, kun je zeggen dat je er nog nooit over hebt horen praten: c'est la première fois que j'entends parler de ça, 'dat is de eerste keer dat ik daarvan hoor.' 
'Horen' kan ook een afkorting zijn van 'behoren' in de betekenissen 'behoren tot' en 'gepast zijn'. In de eerste betekenis vertaal je het met faire partie de ('deel uitmaken van') of appartenir à ('behoren tot'): il fait partie des invités ('hij hoort bij de gasten'). In de tweede betekenis kun je het werkwoord convenir gebruiken: cela ne convient pas (of: cela ne se fait pas) ('dat hoort niet').
Als je met 'horen' bedoelt 'bericht krijgen, nieuws krijgen', dan gebruik je de uitdrukking avoir des nouvelles ('nieuws hebben/krijgen'): Donne-moi de tes nouvelles ('Laat eens wat van je horen'), J'espère bientôt avoir de vos nouvelles ('ik hoop gauw iets van u te horen'). 

volgende keer
Kun je in het Frans ook van een mug een olifant maken?

zaterdag 20 augustus 2016

par exemple !

wel heb je ooit! / nu vraag ik je! / nee maar!
('bijvoorbeeld!')


Sinds de Tweede Wereldoorlog weten we niet beter of Engels is de wereldtaal bij uitstek, maar dat was daarvoor nog absoluut niet het geval en al helemaal niet in de 'betere kringen'. Tot aan het begin van de twintigste eeuw was het Frans de lingua franca van de aristocratie en de diplomatie en dat is ook nog goed te zien in het taalgebruik van Marten Toonders personage de markies de Canteclaer, die zijn woorden regelmatig doorspekt met Franse uitdrukkingen, met name als hij in een zekere staat van - uiteraard ingehouden - opwinding bevindt. Regelmatig hoor je hem uitroepen Parbleu ! ('Waarachtig wel! / Nou en of!), wat overigens een eufemistische verbastering is van Par Dieu ! ('bij God') om godslastering te voorkomen (denk aan onze variant 'potverdomme' voor 'God verdoeme mij'). Ook hoor je de markies regelmatig uitroepen Fi donc ! ('foei') als hij zijn afschuw wil verwoorden en zijn verbazing uit hij door te zeggen Tiens ! (Hee!) of Par exemple ! ('Wel heb je ooit! / Nu vraag ik je! / Nee maar!, lett. 'bij voorbeeld').  In zijn positie en in zijn herenclub dient hij zich nu eenmaal van het plebs te onderscheiden...

volgende keer
Hoe vertaal je 'horen' in het Frans?

vrijdag 19 augustus 2016

ne pas quitter des yeux

je ogen niet van iets/iemand af kunnen wenden / in de gaten houden
('niet uit/met de ogen verlaten')


Soms kun je zo door iets of iemand geboeid zijn dat je je ogen er niet van af kunt houden. Dat kan zijn bij een spannende film, iets opmerkelijks dat plotseling gebeurt maar ook als je verblind wordt door de schoonheid van iemand of wanneer je misschien beroepsmatig iemand goed in de gaten moet houden. Je probeert dan het beeld in je ogen vast te houden, je blik mag het object van je bewondering niet verlaten...

volgende keer
bestuderen we het Frans van Marten Toonder


donderdag 18 augustus 2016

on ne vous a pas sonné

ik heb u niks gevraagd / had ik je iets gevraagd?
('we hebben je niet gebeld')

op het plaatje: 'Ben je onderhand eens klaar met luiden?' 'Ben je onderhand eens uitgefoeterd?'


Sonner betekent letterlijk '(een rinkelend of schallend)  geluid maken' en wordt gebruikt voor klokken, koperinstrumenten en de deurbel. Als een Fransman zegt On sonne ('men belt'), dan wordt er aan de deur gebeld. Als de klok elf uur slaat, dan kun je zeggen: il sonne onze heures. Midi a sonné betekent dat het twaalf uur is geweest. Je gebruikt het werkwoord ook in de betekenis van 'klinken': ça sonne bien/mal/clair/creux ('het klinkt goed/slecht/helder/hol'). Figuurlijk heeft het meestal niet zo'n gunstige betekenis: tu es sonné betekent 'je bent getikt' en als iemand se fait sonner (les cloches) (lett. 'zich (de klokken) laat luiden'), dan wordt hij of zij uitgekafferd.
Vroeger gebruikten bourgeois families een bel om hun bedienden op te roepen (Vous aviez sonné ? 'U had gebeld?') en daarvan stamt nog de uitdrukking on ne vous a pas sonné om iemand de mond te snoeren als deze op een verkeerd moment iets zegt: 'ik heb u niets gevraagd' of 'had ik u iets gevraagd soms?'.

volgende keer
Hoe zeg je in het Frans dat je je ogen niet van iets of iemand af kunt houden?